Energiewissel in Friesland en omstreken, spoor 1a (inleiding)

Deze serie bijdragen krijg je ZONDER REKLAME EN KOEKJES

Het cijfermateriaal in dit spoorboekje Energie-Transitie is onjuist want dat verandert bij de dag. Hetzelfde geldt voor de waarheid of onwaarheid van conclusies, de effectiviteit van maatregelen of de idioterie daarvan.

Langzaam aan wordt het de Nederlandse bevolking duidelijk dat er iets mis is met het klimaat op aarde en gelijktijdig met de aardgaswinning in de provincie Groningen. Volgens de Rijksoverheid en het bedrijfsleven: Iedereen doet wat WAT.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Iedereendoetwat.jpg

De grote Groninger gasbel raakte leger en leger. Door het opdrukverlies en bevingen boven de bel zakken de zoden met alles wat daar door natuur en mens werd opgericht.

Dát kan zo niet langer. Dus moet de gaswinning op korte termijn worden verminderd en de gaskraan uiteindelijk worden dichtgedraaid. De Raad van State eiste van de verantwoordelijke minister Wiebes al om uitleg waarom dat niet eerder kan. Wiebes verklaarde in september 2019 dat die kraan al tien jaar eerder dichtgedraaid had moeten worden. Intussen werd de klamp van Kamp een kramp van de regering.

Vandaag de dag dagen er problemen en met elkaar moeten nog vele slimme oplossingen worden gezocht én gevonden. Er is nog van alles uit te vinden, te experimenteren en te leren, te beslissen en te regelen: vooral op het gebied wat men nu nog niet ziet. De transitie in Nederland is bijzonder ingewikkeld omdat niet alleen het klimaat aan de orde is, maar ook het dichtdraaien van de Groninger gaskraan. In grote lijnen zijn er twee kampen wetenschappers, politici en meelopers met soms tegengestelde meningen en telkens andere of bijgestelde oplossingen voor de rijzende problemen.

In deze serie artikelen gaat het om een aangeprezen schoonschijnende voorkant van “de medaille” en ook om de -foute -onnodig kostbare achterkant van een maatregel. Het gaat ALLEEN om een beetje voor-lichting en ver-lichting in deze ingewikkelde onderwerpen. OPLOSSINGEN, een simpele uitweg wordt niet uitgebreid aangeboden: wél een route naar het opstap-perron van een Transmissie-trein.

Gelukkig is er nog de info gebracht door de Leeuwarder Courant in het KLIMAAT-PANEL: zo ongeveer eens per maand > https://www.lc.nl/dossier/klimaatpanel Maar jammer dat zo’n editie na korte tijd in de oud-papiercontainer belandt en de info niet meer bij de hand is. In dit SPOORBOEKJE is dat wel anders: de gewenste info blijft beschikbaar, wordt zelfs heel regelmatig aan de actualiteit aangepast en kan zelfs enkele meters voor je voordeur ophaalbaar zijn (als je gemeente dat belieft).

En zo’n maand geleden kwam de gemeente Smallingerland met tips voor woning-eigenaren in https://www.dwjm.nl/duurzaamheid/energie/ Jammer dat relevante informatie voor iedere inwoner sporadisch is, ofwel lastig vindbaar. “Je moet wél weten waar informatie ophaalbaar is”. Huurders worden “met een kluitje in het informatieriet”afgescheept.

Wie ergens achter wil komen, moet meestal vooraan beginnen.

Overal in het land wordt driftig gepuzzeld op nieuwe methoden voor communicatie, vervoer en energie. Voor de, in begin 2020 op te stellen, Regionale-Energie-Strategie worstelen de gemeenten nog lang met vragen als: waar moeten warmtenetten en laadpalen komen? Hoe passen we het 5G-netwerk in? Hoe regelen we een Grijs-Water-Stelsel? Welke loden leidingen moeten wanneer worden vernieuwd? Als je cv-ketel aan vervanging toe is, is het nog niet zo eenvoudig om te bedenken wat je moet doen. Voor de bewoners ( de woning-eigenaren): een nieuwe aanschaffen of voor een warmtepomp kiezen? Of kun je beter denken aan een hybride variant, die zowel aardgas als elektra aan kan? Of een ketel leasen, in afwachting van een warmtenet, waarvoor straks veel gemeenten mogelijk kiezen?

De Rijks-overheid zoekt slinks DRAAGVLAK (dat is mede-werking van de inwoners) voor hun altijd geweldige toppie-down gelanceerde plannen. Maar dat zal niet zo gemakkelijk zijn zonder een goede, leesbare, eerlijke, overal altijd VINDBARE bottom-up-COMMUNICATIE.

Hoe communiceren we over wat er op de inwoners afkomt? Vrijwel iedereen heeft in de gaten dat het echt niet helpt om met een zak geld te zwaaien om problemen (ontstaan na de lancering van nog niet goed doordachte maatregelen) op te lossen.

Het is niet altijd zo, dat gemeenten aan hun inwoners tijdig afdoende kunnen voorlichten. Er bijven ALTIJD vragen die NIET beantwoord worden. Daarom kun je die vragen ook zelf stellen aan het lokale college van bestuur of de verantwoordelijke wethouder. Zoals deze vragen over de Regionale Energie Strategie:

Informatieproces

  • Hoe verloopt het beslissingstraject voor de RES?
  • Wat heeft de raad te zeggen over de RES?
  • Welke inspraak heeft de gemeente georganiseerd?
  • Wat heeft de gemeente gecommuniceerd over de RES met de raad?
  • Wat heeft het college gedaan om de belangen van inwoners te beschermen?
  • Heeft het college de RES gebruikt om afspraken te maken met andere gemeenten over andere onderwerpen dan energie?
  • Op welk moment had de gemeente de inwoners ingelicht?
  • Welke informatie hebben de inwoners en raad gekregen?—————————————————————————

Import van aardgas uit het buitenland is ongewenst. Daarom wordt nu gekeken naar mogelijkheden om buiten de provincie Groningen nog wat gas te pompen uit vaak bijna leeggehaalde kleine velden. Dát is niet erg verstandig en rendabel, want het ook daarin aanwezige broeikasgas CO2 moet (tegen zeer hoge kosten) worden afgevangen en “€rg€ns” worden opgeslagen. De gaswinmethode fracking en het ondergronds opslaan van CO2 is terecht zeer omstreden. Zeker zolang er uit de inlandse kleine velden versneld gas zal worden gehaald voor industrieel gebruik en voor verkoop aan het buitenland. In plaats van dat de Nederlandse huishoudens ervan gebruik kunnen maken.

co2-produceren.jpg

Aardgas, aardolie, bruinkool en steenkool zijn fossiele brandstoffen. Bij verbranding ervan komt CO2 in de atmosfeer, wat- bij een teveel ervan-een opwarmend effect heeft. Fossiele brandstoffen als steenkool worden nog steeds vooral gebruikt voor de productie van elektriciteit, aardgas vooral voor verwarming.

Kolencentrales worden vervangen door gascentrales. Voor elektriciteitsvoorziening zijn er duurzamere alternatieven dan aardgas. Maar door van aardgas over te schakelen naar elektriciteit stoten huizen niet minder CO2 uit. Want elektriciteit is nog niet schoon: in Nederland komt elektriciteit voornamelijk uit steenkool en aardgas. Momenteel is elektriciteit meer dan drie keer zo vervuilend als aardgas. Ook is de klimaatbelasting van aardgas niet veel lager dan die van steenkool. Bij winning en transport lekt een vrij groot deel van aardgas weg. Ook lekt aardgas (methaan) weg uit oude, niet goed afgesloten boorputten en uit poreuze gasleidingen en woningen in steden. En zo komt het veel krachtiger broeikasgas methaan in de atmosfeer.

Van alle fossiele brandstoffen is aardgas tóch het schoonst en doet het klimaat een fractie minder kwaad dan steenkool, bruinkool, olie of hout. Haaks op die constatering wordt in Nederland houtstook gesubsidieerd en wordt aardgasgebruik in feite verboden. In Duitsland wordt aardgasgebruik juist gesubsidieerd. Dat geeft milieuwinst omdat daar (én in België) nog veel gebruik wordt gemaakt van ernstig vervuilende oliestook. Ook Polen schakelt over op AARDGASGEBRUIK.

De invloed van Nederland op de opwarming van de aarde is minimaal.  Tóch is de boodschap dat Nederlanders op termijn van het aardgas worden afgesloten en moeten overschakelen naar andere energie-bronnen en – dragers. Die stelling is merkwaardig omdat straks hoogcalorisch Russisch aardgas zal worden geïmporteerd en door verdunning met STIKSTOF of WATERSTOF geschikt wordt gemaakt voor Nederlands gebruik. So what?

Wie het ‘polderakkoord’ doorspit, wordt getroffen door de keuze voor dure overheidssubsidies maar nauwelijks aandacht voor effectiviteit en uitvoering. Uiteindelijk betalen de huishoudens de rekening en worden de grootste klimaatvervuilers (in de industrie) financieel ontzien. Maar haastig€ spo€d is z€ld€n go€d.

https://www.iedereendoetwat.nl/ MAAR wat WAT ?

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Vignet-GB-kopie.jpg
uitleg en overzicht

In het Nederlandse klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt hoe woningen op een andere manier dan met aardgas kunnen worden verwarmd.  Een kostbaar en onzeker alternatief om te kunnen koken en om de bebouwing te verwarmen is om dat elektrisch te doen met wind-en zonstroom. Volgens landelijke afspraken moeten er al in 2030 anderhalf miljoen woningen (één op de vijf) van het gas af zijn. Voor Friesland betekent dat afkoppeling van 6000 woningen per jaar. Nieuwe woningen krijgen sowieso geen gasaansluiting. Na 2050 zouden ALLE 7 miljoen woningen in Nederland voor verwarming en koken het zonder aardgas moeten doen.

Hoe dat is te realiseren en wat dat de huishoudens gaat kosten is niet duidelijk. Daar moeten eerst nog plannen voor deze enorme operatie worden bedacht. De regering laat provincie en gemeenten (en die laten ondernemers en burgers) het een en ander bedenken. En zegt er meteen bij dat NIET ALLES KAN (of mag). Zes maanden na de ondertekening van het definitieve Klimaatakkoord moeten de concepten-Regionale Energie Strategie (RES) opgeleverd worden voor doorrekening door het Planbureau voor de Leefomgeving.

Gemeenten zullen op zeer korte termijn echt aan de slag moeten gaan met de eigen Regionale Energie Strategie. In dat kader moeten ze in 2021 gaan bepalen wat per wijk de energiedrager  moet worden. Maar eerst zullen anderen dan bestuurders en ambtenaren bottom-up het voorwerk moeten gaan doen.

wat WAT nou weer ?

Omgevingsbeleid en uitvoering. In april 2021, moeten dus de ruimtelijke consequenties van elke RES opgenomen zijn in het omgevingsbeleid. Dat is ook het moment dat de uitvoering van de RES 1.0 start. Maar dán is het huidige omgevingsbeleid vast wel om zeep geholpen.

Een (inter)gemeentelijk uitvoeringsprogramma zou kunnen bestaan uit drie sporen:

Spoor 1 Versnellen van de verduurzaming van de gebouwde omgeving.

Spoor 2 Bewezen, hernieuwbare energie en warmtetransitie op de rail zetten.

Spoor 3 Verduurzaming (gemeentelijk) vervoer.

In 2021 zouden de plannen voor Regionale Energie Strategie, ook die voor Fryslân, voor uitvoering moeten klaarliggen. De opstelling van een Fryske RES zou € 800.000 moeten kosten.

Ziehier een handige schema op basis van dat van de gemeente SúdWest-Fryslân.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Schema-voorbeeld.jpg
Met dank aan de gemeente SúdWest-Fryslân.

Spoorboekje (naar het overzicht van de items): bit.ly/2oRFBTU

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Een-spoortje.....jpg